Λογότυπο: Σύντομη ιστορία και χρήση, τη διαφορά μεταξύ του λογότυπου και του συμβόλου και μια μεθοδολογία σχεδιασμού του (Μέρος 1ον)!

Λογότυπο: Ιστορία, Χρήση, Σχεδιασμός (Μέρος 1)

Στο προηγούμενο κείμενό μου έγραψα για τις έννοιες της εταιρικής εικόνας (brand), της εταιρικής ταυτότητας (image) και του λογότυπου (logo), και προσπάθησα να εξηγήσω τις διαφορές που υπάρχουν ανάμεσά τους, αλλά παράλληλα και το πόσο συνδεδεμένες είναι μεταξύ τους. Στο κείμενο αυτό -δείτε το σαν συνέχεια του προηγούμενου και, φυσικά, πρόλογο του επόμενου- θα αναφερθώ στο λογότυπο, κάνοντας μια πολύ μικρή ιστορική αναδρομή στο πώς δημιουργήθηκε, στη χρήση του και στη συνέχεια θα δούμε κάποιους βασικούς κανόνες έρευνας και σχεδιασμού.

Πώς δημιουργήθηκε το λογότυπο

Κανονικά, η λέξη είναι στο αρσενικό γένος. Ο λογότυπος. Λόγω χρήσης όμως σε μεγάλο βαθμό της αντίστοιχης αγγλικής λέξης (logotype -> logo), η λέξη ουδετεροποιήθηκε και πλέον είναι αποδεκτό και το ουδέτερο, ΤΟ λογότυπο. Αυτόν τον όρο θα χρησιμοποιώ και παρακάτω.

Το λογότυπο, λοιπόν, δημιουργήθηκε από «καπρίτσιο» των σχεδιαστών γραμματοσειρών. Την εποχή της υψιτυπίας (letterpress), τα τυπογραφεία είχαν μεταλλικά στοιχεία σε διάφορες οικογένειες γραμματοσειρών για να στοιχειοθετήσουν ένα κείμενο. Τα στοιχεία αυτά τους τα προμήθευαν τα χυτήρια της εποχής, τα οποία τα έφτιαχναν βασιζόμενα στα σχέδια που τους έδιναν οι σχεδιαστές των οικογενειών αυτών (Giambattista Bodoni, Firmin Didot και άλλοι). Αυτοί λοιπόν, εκτός από τους απλούς χαρακτήρες μιας γραμματοσειράς, σχεδίαζαν και τα αντίστοιχα συμπλέγματα (ligatures – ff, fi, fl και άλλα) τα οποία χύνονταν στο μέταλλο ως ένα στοιχείο. Και, φυσικά, ως σχεδιαστές, το πήγαιναν ένα βήμα παραπέρα και σχεδίαζαν ολόκληρες λέξεις με γράμματα ενωμένα μεταξύ τους, με απλό ή καλλιγραφικό τρόπο, οι οποίες λέξεις έπρεπε κι αυτές, αναγκαστικά, να χυθούν ως ένα μονοκόμματο τυπογραφικό στοιχείο.

Λογότυπο twinings

Εταιρεία τσαγιού Twinings, ένα από τα παλιότερα λογότυπα του κόσμου (1887). Παραμένει αμετάβλητο μέχρι σήμερα.

Φυσικά οι εταιρείες της εποχής εκμεταλλεύτηκαν σιγά σιγά το γεγονός, και ζητούσαν από τους σχεδιαστές να φτιάξουν ένα τυπογραφικό στοιχείο με την επωνυμία τους, για να είναι η απεικόνισή του σταθερή και αμετάβλητη όσες φορές και να τυπωνόταν, και σε οποιοδήποτε τυπογραφείο. Εννοείται πως δεν το άφησαν έτσι απλό, βέβαια, και σταδιακά πρόσθεταν διακοσμητικά στοιχεία (γραμμές, λουλούδια, σύμβολα) για να το εμπλουτίσουν και να κάνουν δυσκολότερη την αντιγραφή του.

Γεννηθήτω, λοιπόν, λογότυπο…

Ναι, αλλά το συμβολάκι;

Εννοείται πως με την πάροδο του χρόνου, ο τρόπος σχεδιασμού και χρήσης του λογότυπου άλλαξε, βελτιώθηκε και μεταμορφώθηκε. Έγινε σαφές πως εκτός από ένα όνομα γραμμένο με ιδιαίτερο τρόπο, χρειάζεται και ένα σύμβολο, ένα εικονίδιο που, σε συνδυασμό με το όνομα, να σηματοδοτεί ένα και μοναδικό προϊόν, εταιρεία ή υπηρεσία. Άλλωστε, τα σύμβολα χρησιμοποιούνταν από την αρχαιότητα για να σηματοδοτήσουν κάτι συγκεκριμένο.

Η έννοια λοιπόν του λογότυπου επεκτάθηκε, έτσι ώστε να συμπεριλάβει και αυτό το σύμβολο. Έτσι, οι δύο έννοιες του «λογότυπου» (logotype) και «συμβόλου» (symbol, icon) συγχωνεύθηκαν και πλέον, η λέξη «λογότυπο» συμπεριλαμβάνει και τα δύο.

Το αμέσως επόμενο βήμα, λοιπόν, ήταν προφανές: Να μπορέσει μια εμπορική εταιρεία, μια οργάνωση, μια κοινωνική ομάδα, να βρει ένα σύμβολο το οποίο, σε βάθος χρόνου, να μην χρειάζεται την υποστήριξη από το «λογότυπο» (την επωνυμία) αλλά να καταφέρει να είναι το αντιπροσωπευτικό της σήμα, το «σήμα κατατεθέν» της (trademark), αναγνωρίσιμο εύκολα και άμεσα από όλους. Έχουμε πάρα πολλά πετυχημένα παραδείγματα τέτοιων συμβόλων, τα οποία κατάφεραν να γίνουν συνώνυμα με μια ολόκληρη εταιρεία, μία οργάνωση, ακόμα και ένα πολιτικό ή εικαστικό κίνημα.

Λογότυπο Ολυμπιάδας και άλλα γνωστά λογότυπα

Λογότυπο Διεθνούς Αμνηστίας (συνδυασμός επωνυμίας-σήματος). Δίπλα το σήμα των Ολυμπιακών αγώνων, αμέσως μετά της εμπορικής εταιρείας Shell και τελευταίο το παγκόσμια γνωστό σύμβολο του κομμουνισμού.

Άρα για να σχεδιάσω ένα λογότυπο τι πρέπει να κάνω;

 

Είναι κατανοητό, λοιπόν, πως ο σχεδιασμός ενός λογότυπου (είτε μόνο σχεδιασμός της επωνυμίας, είτε σε συνδυασμό με το σχεδιασμό ενός χαρακτηριστικού συμβόλου) δεν είναι κάτι απλό. Ειδικότερα αν λάβουμε υπ’ όψη και αυτό που είπα στο προηγούμενο κείμενό μου, πως το λογότυπο δεν πρέπει κατ’ ανάγκη να αντιπροσωπεύει στο 100% τι παράγει μια εταιρεία, ή τι αντιπροσωπεύει μια οργάνωση ή ένα κίνημα, άρα μπορεί να είναι και κάτι αφηρημένο, αποδομημένο ή και εντελώς αντίθετο. Πάντα όμως θα πρέπει να ακολουθεί την βασική απαίτηση της ύπαρξής του:

Να αντιπροσωπεύσει, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, το προϊόν ή την ιδέα που βρίσκεται πίσω του, έτσι ώστε να καταφέρει να γίνει το σήμα κατατεθέν του/της και να είναι άμεσα και εύκολα αναγνωρίσιμο παντού και πάντα.

 

Στο επόμενο κείμενο θα μιλήσουμε για κάποιες βασικές αρχές σχεδιασμού, και θα σας δώσω μια μεθοδολογία έρευνας, σχεδιασμού και παρουσίασης ενός λογότυπου. Η μεθοδολογία αυτή δεν θα είναι βέβαια το ιερό ευαγγέλιο, αλλά έχω διαπιστώσει πως δουλεύει σωστά και καλά, και δίνει όμορφα και λειτουργικά αποτελέσματα. Σκέψεις και προτάσεις σας πάντα καλοδεχούμενες!

Αν θέλετε να διαβάσετε και λίγο παραπέρα, δείτε κι εδώ: